Zalety
- białe ściany skalne i romantycznie grzbiety skalne
- wyjątkowe warunki do pieszych wędrówek, turystyki rowerowej i wysokogórskiej
- dla miłośników adrenaliny: via ferraty, rafting i paralotniarstwo
- miejsca, gdzie narodziły się „via ferraty” i gdzie tworzyła się historia alpinizmu
- liczne fortyfikacje, muzea i pomniki upamiętniające bitwy I wojny światowej
- unikalna przyroda wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO
- trasa Sella Ronda prowadząca przez 3 kultury i 4 mityczne przełęcze
- nowoczesne kolejki linowe dają dostęp do szczytów mniej doświadczonym turystom
- wyjątkowa kuchnia z wieloma typowymi regionalnymi daniami
Dolomity - najpiękniejsza część włoskich Alp
Dolomity to znaczące pasmo górskie włoskich Alp, położone w północnej części Włoch, w większości na wschód od Bolzano. Łańcuch górski ma 18 szczytów przekraczających wysokość 3000 m i składa się z wielu mniejszych, często bardzo zróżnicowanych grup górskich. Region ten charakteryzują typowe jasne, dolomitowe ściany skalne, strzeliste szczyty, poszarpane grzbiety skalne oraz niezwykłe kształty niektórych wierzchołków. W epoce lodowcowej lodowce ukształtowały głębokie doliny, a jednocześnie naruszyły kruche masywy skalne. Na obszarze Dolomitów można znaleźć wszystkie rodzaje krajobrazu górskiego – od alpejskich łąk po masywy skalne z lodowcami. Nazwa „Dolomity” przyjęła się dopiero po I wojnie światowej; wcześniej góry te nazywano Monti Pallidi („Blade Góry”). Po zaciekłych walkach tej wojny pozostały w górach liczne fortyfikacje i widoczne do dziś ślady konfliktu, które przypomina również muzeum w rejonie 5 Torri i Lagazuoi nad Cortiną d’Ampezzo. Najpiękniejsza część Dolomitów rozciąga się od okolic Cortiny d’Ampezzo na zachód, gdzie w środku całego masywu znajduje się najwyższy szczyt Dolomitów – pokryta lodowcem Marmolada (3343 m).
Szlak przez 3 kultury i 4 mityczne przełęcze – najlepiej na dwóch kołach
Dalej na północ wznosi się masyw górski Sella, uwielbiana zimą przez narciarzy dzięki dwukierunkowej trasie Sella Ronda, a latem przez rowerzystów i motocyklistów pokonujących niekończące się serpentyny czterech mitycznych przełęczy: Passo Pordoi, Passo Sella, Passo Gardena oraz Passo Campolongo.
Masyw Sella przecina granica językowa – północna część należy do niemieckojęzycznej prowincji Bolzano, natomiast południowa do włoskojęzycznych prowincji Belluno i Trydent. Niektóre doliny centralnych Dolomitów zostały jednak przed setkami lat zasiedlone przez jeszcze jedną interesującą grupę etniczną – Ladynów. Ten najmniejszy naród Europy liczy ok. 30 000 osób posługujących się językiem podobnym do szwajcarskiego retoromańskiego. Barwna mieszanka kultur, różnorodnych dialektów oraz lokalnych specjalności kulinarnych sprawia, że ten i tak niezwykle interesujący region górski staje się jeszcze bardziej atrakcyjny.
Miejsce, gdzie narodziły się „via ferraty” i gdzie tworzyła się historia alpinizmu
Dolomity cieszą się wielką popularnością wśród turystów. Wiele osób odwiedza dziś ten region ze względu na zabezpieczone trasy wspinaczkowe via ferrata. Ferraty mają w tym paśmie górskim długą tradycję. To właśnie tutaj, podczas I wojny światowej, narodziła się idea tras asekuracyjnych, które pierwotnie miały ułatwiać żołnierzom poruszanie się po trudno dostępnym terenie.
Dolomity są również rajem dla wspinaczy. To tutaj tworzyła się historia światowego alpinizmu. Latem można tu podejmować wiele wspinaczek – od bardzo łatwych po najbardziej ekstremalne wejścia.
Unikalna przyroda wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO
W górach żyją niedźwiedzie, koziorożce alpejskie, kozice, świstaki, orły, głuszce oraz wiele innych rzadkich gatunków fauny. W Dolomitach znajduje się cały szereg obszarów chronionych, określanych jako Parco naturale. W 2009 r. Dolomity zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
3 Zinnen – Tre Cime Dolomiti to region Południowego Tyrolu, położony u źródeł rzeki Drawy, przy granicy z Austrią, który zapewnia wypoczynek na najwyższym poziomie. Letni urlop oznacza tu nie tylko zapierające dech w piersiach widoki z potężnych szczytów Dolomitów, w tym z kultowego szczytu Tre Cime di Lavaredo, od którego pochodzi nazwa regionu, ale także liczne atrakcje dla pieszych turystów, rowerzystów i rodzin. Zachwycają również piękne jeziora górskie w okolicy, szczególnie popularne Lago di Braies. Warto wspomnieć także o doskonałym połączeniu kolejowym przez całą dolinę, dostępnym bezpłatnie dzięki karcie Holidaypass, oraz dogodnej odległości do znanego kurortu Cortina d’Ampezzo.
Kronplatz to wyjątkowa góra nad miastem Brunico, otoczona systemem kolejek linowych, które stanowią prawdziwą awangardę nowoczesności na skalę europejską. To ośrodek pełen innowacji technicznych. Od kilku lat na szczycie Kronplatz (2 275 m) znajduje się Muzeum Fotografii Górskiej z restauracją AlpiNN prowadzoną przez nagrodzonego gwiazdką Michelin szefa kuchni Norberta Niederkoflera. Od 2015 r. działa tam również Messner Mountain Museum zaprojektowane przez architektkę Zahę Hadid. Region jest dobrze skomunikowany koleją, która bezpośrednio łączy się z systemem kolejek linowych. Szeroka oferta aktywności obejmuje baseny, centra wellness, kręgielnie, korty tenisowe oraz wiele innych możliwości aktywnego wypoczynku. Historyczne centrum największego miasta regionu, Brunico, zachęca do spacerów i zakupów.
Bressanone (niem. Brixen) to trzecie co do wielkości miasto autonomicznej prowincji Bolzano. Dla 72% mieszkańców językiem ojczystym jest j. niemiecki. Jest to historyczne, artystyczne, kulturalne i administracyjne centrum regionu, które od niedawna promuje się pod nazwą Gitschberg Jochtal – Brixen / Rio Pusteria – Bressanone (wcześniej nazywała się Valle Isarco / Eisacktal). W romantycznym centrum historycznym dominuje katedra z XIII wieku, przebudowana w stylu wczesnego baroku w XVII wieku. Dużą atrakcją turystyczną jest także park wodny Acquarena. Nad miastem wznosi się góra Plose, znana nie tylko jako świetny ośrodek narciarski, ale także oferująca latem wiele fantastycznych atrakcji turystycznych.
Val Gardena to słynna dolina w Południowym Tyrolu, nad którą wznosi się płaskowyż Alpe di Siusi (niem. Seiser Alm) – największe wysokogórskie pastwisko w Europie, położone na średniej wysokości 1 850 m i oferujące dziesiątki kilometrów łatwych szlaków turystycznych. To jedno z najbardziej nasłonecznionych miejsc w Alpach – średnio można tu cieszyć się słońcem przez 310 dni w roku. Z miejscowości Siusi, położonej w pięknym otoczeniu parku przyrodniczego u podnóża masywu Sciliar (Schlern, 2563 m), prowadzi na płaskowyż długa kolej gondolowa.18-dołkowe pole golfowe San Vigilio w Castelrotto należy do najtrudniejszych, ale jednocześnie najpiękniejszych we Włoszech.
Cortina d’Ampezzo to najsłynniejszy włoski ośrodek górski, miejsce Zimowych Igrzysk Olimpijskich w 1956 i 2026 r. Leży w najpiękniejszej części Dolomitów, u stóp majestatycznych szczytów Tofane, Cristallo oraz Tre Cime di Lavaredo. Magiczne górskie jezioro Misurina, w którego tafli odbijają się białe szczyty okolicznych gór, wręcz zachęca do orzeźwiającej kąpieli. Rowerzyści i piesi turyści docenią rozległą sieć wysokogórskich tras powstałych w czasie I wojny światowej, wraz z licznymi interesującymi fortyfikacjami. Jedną z wyjątkowych atrakcji jest przejazd olimpijskim torem bobslejowym przystosowanym do użytku letniego. Modne centrum Cortiny z luksusowymi sklepami jest miejscem wyszukiwanym przez elitę z całego świata.
Arabba to miejscowość o sielankowej atmosferze w regionie Wenecja Euganejska, położona na słynnym szlaku Sella Ronda, łączący cztery doliny czterema przełęczami górskimi. Przez górę Porta Vescovo kolejką linową można dostać się do niewielkiej górskiej wioski Malga Ciapela, położonej u stóp stromych ścian wyjątkowej i imponującej Marmolady – lodowcowej królowej Dolomitów. Stąd w trzech odcinkach kursuje kolej gondolowa na szczyt Marmolady, gdzie znajduje się fascynujące Muzeum Wielkiej Wojny (tak we Włoszech nazywana jest I wojna światowa). Między Malga Ciapela a częścią gminy Rocca Pietore, wioską Sottoguda, znajduje się Serrai di Sottoguda – głęboki wąwóz spektakularnie wcięty w skały o długości 2 km. Latem do kąpieli zachęca także pobliskie Alleghe, położone nad jeziorem u podnóża masywu Civetta.
Val di Fassa to dolina położona w najpiękniejszej części Dolomitów, pod masywem Sella oraz najwyższym szczytem tego pasma – Marmolada. Jest zamieszkana przez rdzenną ludność ladyńską, która pielęgnuje wiele unikalnych tradycji. Położenie w samym sercu Dolomitów zapewnia idealną bazę wypadową na piesze i rowerowe wycieczki po okolicy, w tym wymagające trasy via ferrata na Sellę i Marmoladę, a także popularna trasa przez cztery przełęcze. Val di Fassa to również idealne miejsce dla miłośników paralotniarstwa, którzy latają w przestworzach niczym ptaki. Z Pozza di Fassa, Vigo di Fassa, Campitello di Fassa, Canazei, Alba di Canazei i Penia di Canazei, a także z przełęczy Passo Pordoi, można latem korzystać z wygodnych kolejek linowych prowadzących w góry.
Val di Fiemme, dolina zaczynająca się zaledwie 25 km na wschód od autostrady Brenner, stała się nie tylko dzięki łatwej dostępności popularnym celem podróży dla turystów z całego świata. Miejscowe góry co prawda osiągają stosunkowo niższe wysokości, jednak należą do najpiękniejszych i oferują idealne warunki do aktywnego wypoczynku. Niewielu turystów potrafi oprzeć się urokowi tutejszej okolicy, a dla miłośników wspinaczki region ten staje się miejscem, do którego chce się wracać regularnie. Dzięki ogromnej różnorodności atrakcji oraz gościnności mieszkańców obowiązuje tu zasada, że tego regionu nie da się odwiedzić tylko raz. Z malowniczego miasta Cavalese, będącego centrum regionu, prowadzi kolejka gondolowa na szczyt Alpe Cermis.
Warto zwrócić uwagę na korzystną kartę gościa Summer Card (również Fiemme Cembra), oferowaną bezpłatnie dla gości powiązanych hoteli, rezydencji, agriturismo, kempingów i B&B. Umożliwia ona łatwe poruszanie się autobusami, pociągami i innymi środkami transportu między miejscowościami w dolinie Val di Fiemme. Upoważnia również do wstępu na wystawę w pałacu Magnifica Comunità, wstępu do Muzeum Geologicznego Dolomitów, wejście do parku przyrodniczego Paneveggio, a także darmowe lub zniżkowe wejścia do około 60 muzeów i 20 zamków w regionie Trydentu oraz do 40 innych atrakcji, w tym do Areny w Weronie.
Lavarone położone jest na płaskowyżu w pobliżu bardziej znanej Folgarii w regionie Trydent, tuż przy granicy z prowincją Vicenza, należącą już do Wenecji Euganejskiej. Jest siedzibą wspólnoty 12 gmin (Magnifica Comunità degli Altipiani Cimbri), gdzie używa się starożytnego, pierwotnie bawarskiego dialektu „cimbro”. W pobliżu miejscowości znajduje się jezioro Lago di Lavarone, w którym latem można się kąpać, a które często było miejscem wypoczynku Zygmunta Freuda. To spokojne, przyjemne miejsce otoczone przyrodą, idealne na rodzinne wakacje.
Monte Bondone to góra o wysokości 2 180 m, wznosząca się bezpośrednio nad regionalną stolicą Trydentem. Goście lokalnych hoteli docenią bezpłatną kartę Trentino Guest Card, która obejmuje transport publiczny, czyli lokalne autobusy i pociągi w regionie (np. z Trydentu do Val di Sole), a także kolejkę linową Trydent–Sardagna (nie obejmuje jednak kolejek linowych bezpośrednio w ośrodku Monte Bondone). Karta nie oferuje tylko darmowego transportu po całym regionie, ale także wstępy dla dorosłych i dzieci do kilku największych atrakcji Trydentu oraz zniżki na kolejnych 40 aktywności. Dzięki niej można w tydzień zaoszczędzić ponad 350 € na osobę.
Na szczyt Monte Bondone (Cima Palon) w okresie od lipca do września kursuje kolejka linowa Palon. Warto wspomnieć o prawdziwym raju dla wędkarzy – jeziorze Lago di Terlago (ok. 10 minut samochodem od Sopramonte). To rozległe (350 tys. m²) płytkie jezioro położone na wysokości 416 m w gminie o tej samej nazwie, które dzięki swojej florze, faunie i zwierzętom wodnym stało się najbogatszym ekosystemem jeziornym w regionie Trydent.
Jezioro Lagolo (15 minut od Vasonu) to naturalny zbiornik wodny położony wśród gęstych lasów, latem wykorzystywany do romantycznych kąpieli.
Marilleva to główne centrum turystyczne doliny Val di Sole i doskonała baza wypadowa do rozbudowanej sieci tras rowerowych, szlaków turystycznych i raftingu. Leży nad rzeką Noce u podnóża ośrodka Marilleva–Folgarida, który połączonymi kolejkami linowymi sięga aż do doliny Val Rendena „za wzgórzem”, gdzie znajduje się znana Madonna di Campiglio oraz położone niżej Pinzolo. Typowe górskie wioski w dolinie swoją malowniczością częściowo rekompensują bardziej funkcjonalną, „blokową” architekturę samej Marillevy.
Val di Pejo to boczna dolina Val di Sole, niezwykle spokojny mikroregion znany z wód mineralnych oraz kolejek linowych wznoszących się aż do wysokości 3000 m, w samo serce Parku Narodowego Stelvio, którego część położona w Trydencie ma swoją siedzibę w Cogolo di Pejo. W zasięgu ręki – samochodem, rowerem lub dłuższą pieszą wędrówką – znajdują się znane ośrodki górskie Marilleva oraz Passo Tonale / Ponte di Legno z ich systemami kolejek linowych (a Passo Tonale także z lodowcem Presena).
Passo Tonale to słynna przełęcz położona na wysokości 1 883 m, na granicy Trydentu i Lombardii, u stóp lodowca Presena. Typowe letnie atrakcje obejmują liczne ciekawe trasy rowerowe MTB oraz turystyczne, w tym wymagające szlaki na wysokości 3000 m między Castellaccio a Pisganą, które w przeszłości stanowiły granicę między Włochami i Austro-Węgrami. W regionie widoczne są liczne ślady dramatycznych walk I wojny światowej – tunele, fortyfikacje, drabiny itp. Majestatyczna panorama obejmuje masywy górskie Adamello oraz Ortles-Cevedale. Warto również wspomnieć o pięknym 9-dołkowym polu golfowym Valbione, położone 1 500 m nad Ponte di Legno.
