Luksemburg

Luksemburg – małe wielkie księstwo związane z czeską historią

Wielkie Księstwo Luksemburga to niewielkie państwo śródlądowe w Europie Zachodniej. Od zachodu i północy graniczy z Belgią, od wschodu z Niemcami, a od południa z Francją. Północna jedna trzecia kraju, Oesling, jest pagórkowata, natomiast pozostałą część stanowi równinny Gutland; klimat jest umiarkowany, morski. Luksemburg jest siódmym najmniejszym suwerennym państwem w Europie, jednym z najmniej zaludnionych krajów Europy oraz drugim najmniej zaludnionym państwem Unii Europejskiej. Jego stolica i jednocześnie największe miasto pod względem ludności, Luksemburg, jest siedzibą kilku instytucji UE, w tym Trybunału Sprawiedliwości.

Początek historii Luksemburga zazwyczaj datuje się na rok 963, kiedy to hrabia Zygfryd nabył niewielką rzymską twierdzę zwaną Lucilinburhuc od benedyktyńskiego klasztoru w Trewirze. Potomkowie Zygfryda powiększali terytorium dzięki małżeństwom, wojnom i stosunkom lennym. Pod koniec XIII wieku władali już znacznym obszarem jako hrabiowie Luksemburga. W 1308 roku hrabia luksemburski Henryk VII został królem rzymskim, a później cesarzem Świętego Cesarstwa Rzymskiego. W okresie pełnego średniowiecza ród Luksemburgów zdołał osadzić na tronie cesarskim czterech władców. Jeden z nich, dobrze znany w historii Czech Karol IV, w 1354 roku podniósł hrabstwo do rangi księstwa i jednocześnie przyłączył je jako lenno do ziem Korony Czeskiej. Następnie nadał je swojemu bratu Wacławowi Luksemburskiemu. Po śmierci Wacława w 1383 roku księstwo odziedziczył jego bratanek Wacław IV. W 1388 roku Księstwo Luksemburga zdobył margrabia morawski Jodok w zamian za Kłodzko. Podniesienie do rangi księstwa spowodowało wzrost znaczenia Luksemburga w ramach Świętego Cesarstwa Rzymskiego.

Luksemburg został następnie włączony do Burgundii, Niderlandów Habsburskich, Królestwa Francji, a ostatecznie został opanowany przez Napoleona i włączony do Pierwszej Republiki Francuskiej oraz Cesarstwa. Współczesne państwo powstało na kongresie wiedeńskim w 1815 roku. W 1839 roku francuskojęzyczna część Luksemburga, stanowiąca niemal połowę jego terytorium, została przekazana Belgii. W tym czasie powstały obecne granice Luksemburga.

Luksemburg jest demokracją pośrednią oraz monarchią konstytucyjną, w której wielki książę pełni funkcję ceremonialnej głowy państwa, a organem ustawodawczym jest jednoizbowy parlament. Jest to kraj wysoko rozwinięty z prosperującą gospodarką, posiadający najwyższy na świecie produkt krajowy brutto na mieszkańca według parytetu siły nabywczej.

Luksemburg słynie z ochrony środowiska – kraj ten dąży do osiągnięcia zerowej emisji gazów cieplarnianych do 2050 roku. Jest członkiem założycielem Organizacji Narodów Zjednoczonych, NATO, Unii Europejskiej, strefy Schengen, strefy euro, Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju oraz Beneluksu.

Główne zabytki i atrakcje kulturalne

Luksemburg to niewielki, lecz fascynujący kraj o bogatej historii i przepięknej przyrodzie. Oto najważniejsze atrakcje turystyczne:

Miasto Luksemburg

• Stare miasto – zabytkowe centrum z wąskimi uliczkami, wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
• Kazamaty Bock – imponująca sieć podziemnych tuneli i korytarzy obronnych wykutych w skale. Podziemny system obronny, składający się z kilometrów tuneli, jest obecnie jedną z najważniejszych atrakcji turystycznych Luksemburga. Te podziemne galerie zostały pierwotnie wykute w XVII wieku podczas panowania hiszpańskiego, a następnie dwukrotnie rozbudowane. Dzięki tym fortyfikacjom Luksemburg zyskał nawet przydomek „Gibraltar Północy”.
• Pałac Wielkich Książąt – oficjalna rezydencja wielkiego księcia, przepiękny renesansowy budynek
• Most Adolphe – ikoniczny kamienny most z widokiem na dolinę
• Kirchberg – nowoczesna dzielnica z instytucjami UE i ciekawą architekturą

Zabytki historyczne poza stolicą

• Vianden – malownicze miasteczko z monumentalnym zamkiem, jednym z najpiękniejszych w Europie
• Beaufort – ruiny średniowiecznego zamku i zamek renesansowy
• Clervaux – zamek z wystawą fotografii "The Family of Man"
• Echternach – najstarsze miasto Luksemburga z opactwem benedyktyńskim

Przyroda

• Mullerthal – tzw.. "Mała Szwajcaria Luksemburska" z niezwykłymi formacjami skalnymi i szlakami turystycznymi
• Dolina rzeki Mozeli – region winiarski o malowniczym krajobrazie i możliwością degustacji win
• Górna Sûre – park krajobrazowy ze sztucznym jeziorem zaporowym, idealnym do uprawiana sportów wodnych; Obersauer-Stausee to największe jezioro w Luksemburgu o powierzchni 3,8 km², które służy przede wszystkim jako źródło wody pitnej, ale także do produkcji energii wodnej.

Luksemburg ze względu na swoje rozmiary jest idealnym miejscem na weekendowy wypad – cały kraj można zwiedzić w ciągu kilku godzin, jednak warto się tam wybrać, aby zaznać jego spokojną atmosferę oraz kontrast między średniowieczną historią a nowoczesnym centrum finansowym.

PODSTAWOWE DANE

powierzchnia: 2 586 km²

liczba ludności: 672 050

skład narodowościowy: struktura etniczna jest bardzo zróżnicowana, co wynika z wysokiego poziomu życia, niskiego bezrobocia oraz innych czynników. Luksemburczycy stanowią najliczniejszą grupę etniczną (52,5%). W szczególności przemysł odlewniczy przyciągnął w przeszłości do kraju wielu Portugalczyków (14,9%) i Włochów (3,7%). Innymi mniejszościami są Francuzi (7,6%), Belgowie (3,1%) oraz Niemcy (2%). Kolejne grupy etniczne pochodzą z państw Unii Europejskiej (ok. 7%) oraz z reszty świata (ponad 5%).

religia: zgodnie z przepisami o ochronie danych osobowych w Luksemburgu zabronione jest zbieranie danych dotyczących przekonań religijnych, dlatego nie istnieją oficjalne statystyki; według metryk katolicy stanowią 68,7%, osoby bez wyznania 24,9%, a pozostałą część stanowią protestanci, żydzi, muzułmanie i wyznawcy innych religii

języki urzędowe: francuski, niemiecki oraz od 1984 roku także luksemburski, który wywodzi się ze środkowofrankijskiego dialektu języka niemieckiego; obywatele mogą w kontaktach z urzędami posługiwać się j. luksemburskim, francuskim lub niemieckim, a odpowiedź musi zostać udzielona w tym samym języku; portugalscy imigranci i ich potomkowie tradycyjnie posługują się między sobą językiem portugalskim, którym mówi nawet do 20% populacji Luksemburga.

stolica: Luksemburg, który jest jednocześnie największym miastem w kraju (128 tys. mieszkańców)

inne większe miasta: Esch-sur-Alzette, Echternach, Diekirch, Differdange, Dudelange i Sanem.

ustrój państwa: Wielkie Księstwo Luksemburga jest monarchią konstytucyjną

wielki książę: Wilhelm V z dynastii Burbon-Parmeńskiej, objął tron 3 października 2025 roku po abdykacji swojego ojca, wielkiego księcia Henryka

rząd: premierem od 17 listopada 2023 jest Luc Frieden z Chrześcijańsko-Społecznej Partii Ludowej, której jest przewodniczącym

podział administracyjny: podział administracyjny Wielkiego Księstwa Luksemburga ma charakter dwustopniowy z punktu widzenia zarządzania terytorialnego. Na najwyższym poziomie kraj dzieli się na 12 kantonów, które następnie dzielą się na 105 gmin.

• Kanton Capellen – 10 gmin
• Kanton Clerf (Clervaux) – 5 gmin
• Kanton Diekirch – 10 gmin
• Kanton Echternach – 8 gmin
• Kanton Esch an der Alzette – 14 gmin
• Kanton Grevenmacher – 8 gmin
• Kanton Lucemburk – 11 gmin
• Kanton Mersch – 11 gmin
• Kanton Redingen – 10 gmin
• Kanton Remich – 8 gmin
• Kanton Vianden – 3 gmin
• Kanton Wiltz – 7 gmin

waluta: euro

PKB za rok 2024: 128.244 € / os.

inne: członek założyciel UE, NATO, ONZ

Ambasada RP: Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej; 24 Rue Guillaume Schneider, L-2522 Luxembourg; telefon: +352 26 00 32